check Gratis bezorging vanaf 60,-   check Vertrouwd sinds 2007   check Voor 22:00 besteld, morgen in huis

Vragen? Bel ons 024-6635366

Snel en gemakkelijk afvallen

cold-water-thermogenesisMet temperaturen die regelmatig onder het vriespunt dalen en zelfs een sneeuwvoorspelling voor het weekend is het eindelijk echt weer even winter in Nederland. In deze koude en donkere dagen lijkt iedereen wel de kou te vermijden en naar warmte te verlangen.

Zonvakantie aanbieders spelen hier slim op in en maken nu al reclame voor warme zonbestemmingen. Zoals iedereen gewend is staat thuis de verwarming volop te loeien, worden warme drankjes de hele dag door gedronken en vult warme winterkleding het straatbeeld. Maar dit is niet altijd zo geweest.

De prijs van vooruitgang

De mens is in een korte tijd zo goed geworden in het controleren van zijn omgeving dat we al decennia geen echte winters meer ervaren. Niet door de opwarming van de aarde of het uitblijven van sneeuw of ijs, maar door een gebrek aan lichamelijke blootstelling aan kou, een zogenaamde metabole winter. Het is overduidelijk dat we een discrepantie hebben gecreëerd tussen onze biologie en de seizoenen. Het is namelijk altijd warm en calorierijk voedsel is het hele jaar door verkrijgbaar. Blootstelling aan kou en perioden met minder voedsel komt niet meer voor, geen echte winters dus.

De totale controle over onze omgeving is een grote mijlpaal voor de mensheid geweest, net zoals bijvoorbeeld de agrarische revolutie. Beide hebben ze ons veel gegeven in de vorm van vooruitgang maar net zoals veel andere ontwikkelingen zijn ook deze niet zonder consequenties. Een duidelijk en zichtbaar voorbeeld hiervan is overgewicht.

Minder eten, meer bewegen?

Bij het bestrijden van overgewicht roept men al jaren simpelweg “minder eten, meer bewegen” maar dit lijkt niet echt veel zoden aan de dijk te zetten want de obesitas epidemie breidt zich steeds verder uit. Een logische vraag is dan ook, klopt het “minder eten, meer bewegen” advies wel of zijn er ontbrekende schakels?

Het is natuurlijk logisch dat verkeerd eten nooit zal helpen bij afvalpogingen maar het gebruik van calorieën hierin als meeteenheid is eigenlijk onlogisch. Het tellen van calorieën werkt namelijk niet op de lange termijn voor de meeste mensen op dieet, na 3-5 jaar is een groot deel van de dieeters weer terug bij af.

De calorieën die het lichaam verbrandt zijn niet hetzelfde die het lichaam binnenkrijgt en de wetenschap van de energiebalans en gewichtsverlies is een stuk complexer dan “energy in = energy out”. In de nabije toekomst zullen we hier waarschijnlijk een aparte blog over schrijven.

Aanvullend hierop blijkt zelfs dat traditionele jagers-verzamelaars dagelijks zo’n beetje evenveel bewegen als dat wij nu doen. Onze huidige dagelijkse energieverbruik komt daarbovenop ook nog eens overeen met die van andere wilde zoogdieren. Het is dus duidelijk dat het huidige advies verre van compleet is, anders waren de resultaten er wel naar.

De winter die nooit meer komt

Door een kijkje te nemen in de natuur kom je al snel tot nieuwe inzichten die de blinde vlekken kunnen invullen. Al observerend zul je snel zien dat de moderne mens als zoogdier afwijkt in zijn doen en laten. Wilde dieren doen niet aan sport (bewegen) om overtollige energie te verbranden, zijn onderworpen aan een seizoensgebonden beschikbaarheid van voedsel en worden blootgesteld aan kou. Dit laatste zou weleens één van de grote blinde vlekken kunnen zijn.

In onze evolutie van ruim 7 miljoen jaar heeft de kou ons lichaam beïnvloed en gevormd. Er zijn genen en fysiologische aanpassingen ontstaan die helpen bij het overleven van de winter omdat we werden gedomineerd door twee seizoensgebonden uitdagingen, minder voedsel en (milde) koude-stress. Deze genen en aanpassingen beïnvloeden onder andere je lichaamssamenstelling maar ze moeten wel “aangezet” worden. Misschien is ons probleem als mens wel dat de winter er nooit meer is!

Als we deze tijdlijn van de evolutie zouden uitdrukken in een afstand dan zou slechts de laatste 2,28 cm van 1,6 km het deel zijn dat we beide seizoensgebonden uitdagingen hebben overwonnen. Het lijkt er op dat constante warmte en een constante staat van doorvoeding de mens en zijn huisdieren niet goed doet.

Bruin adipoos weefsel (BAT), het speciale soort vet

Het herintroduceren van (milde) koude-stress in het dagelijkse leven, al dan niet met een aangepaste seizoensgebonden voeding, is dan ook een effectief middel. Niet alleen in de strijd tegen overgewicht, maar ook als algemene gezondheidsinterventie. Onder andere onze excentrieke landgenoot Wim Hof heeft het laatste niet al te lang geleden bewezen in samenwerking met de Radboud Universiteit in Nijmegen. Wetenschappelijk onderzoek naar de invloed van kou op ons lichaam vindt echter al decennia plaats en de effecten zijn pleiotroop.

Ook nu laat moeder natuur weer zien dat biologie nooit eenvoudig is. In dit artikel richten we ons daarom alleen maar op het overgewichtsaspect van kou.

Een groot deel van de effecten van kou op de lichaamssamenstelling hebben te maken met de stimulatie van de aanmaak van een speciaal soort vet – bruin vet – ofwel bruin adipoos weefsel (BAT). De interesse is dit bijzondere vetweefsel is erg aan het stijgen omdat het een belangrijk middel is in de strijd tegen overgewicht en andere metabole afwijkingen.

Bruin vet is zo speciaal omdat het vergeleken met het gewone witte vet een enorme hoeveelheid aan mitochondriën bevat. Hierdoor verband het grote hoeveelheden aan energie met als doel het lichaam warm te houden - thermogenese. Het is zelfs zo effectief dat kleine baby’s hierop kunnen vertrouwen om ze warm te houden en dieren met veel bruin vet lijken niet eens vatbaar te zijn voor overgewicht. Ook volwassen mensen blijken dit calorie-verbrandende bruin vet te hebben.

Bruin vet is boven in de borstkas gelokaliseerd aan de voor en achterkant. Als bescherming van vitale organen in de winter produceert bruin vet hitte om zo de kerntemperatuur stabiel te houden. In baby’s en dieren de een winterslaap houden is bruin vet prevalenter aanwezig omdat hun vraag naar warmte groter is. Pas 5 jaar geleden kwamen onderzoekers erachter dat volwassen mensen ook bruin vet hebben. Meer buin vet is dus een slanker lichaam.

In tegenstelling tot het “slechte” witte vet dat de meeste mensen weg proberen te krijgen in de sportschool, zit bruin vet vol met mitochondriën, de energie verbrandende krachtcentrales van een cel. Door de enorme hoeveelheid mitochondriën is de kleur van het vet bruin. Mensen met meer bruin vet zijn slanker en hebben lagere bloedsuikerspiegels.

De meest krachtige fysiologische stimulus voor bruin vetactivatie

Tot niet al te lang geleden dacht men hier overigens anders over, men ging er namelijk van uit dat het bruine vet niet meer aanwezig was in volwassenen. Nu weet men beter, alleen volwassen personen mét overgewicht hebben lagere hoeveelheden, geen of minder actief bruin vet!

Omdat energie niet vanuit het niets gecreëerd kan worden moet ook het bruinvetweefsel een energiebron hebben om hitte te creëren. In het menselijke lichaam is de meest voor de hand liggende en grote voorraad het witte vet zoals dat op de buik en dijen te vinden is. In andere woorden bruin vet is een vet verbrandende interne kachel die opgeslagen lichaamsvetvoorraden gebruikt als energiebron.

(Milde) Koude-blootstelling is de meest krachtige fysiologische stimulus voor bruin vetactivatie en vermeerdering, en hierdoor dus een onmisbaar middel in de strijd tegen o.a. overgewicht. Strategisch toegepast is het ook nog eens een zeer praktische interventie die goed te integreren is in het dagelijkse leven en het kost niks, integendeel het kan zelfs geld besparen.

De volgende keer dat de snijdende wind rillingen veroorzaakt of wanneer kippenvel opkomt in een koele omgeving, probeer er van te genieten… je bent bruin vet aan het maken en wit vet aan het verbranden.

Hoe pas ik het toe?

De temperaturen hoeven niet per se extreem laag te zijn om de voordelen van koude-stress te ervaren, de duur is echter wel langer dan een gemiddelde sportsessie maar dit moet praktisch gezien geen probleem zijn. Onderzoek laat zien dat de voordelen al direct intreden bij een omgevingstemperatuur van 15-15,5 graden Celsius voor een duur van 2-6 uur ook heeft slapen in een kamer van 18,8 graden Celsius, of lager hetzelfde soort effect.

Hoe vaker je het doet des te beter het effect. Voor de echte liefhebber zijn ook de volgende methoden zeer effectief, verkwikkend en machtig.

- Koud douchen
- Koud badderen of zwemmen
- Rij in de auto met de ramen open zonder jas aan
- Bruinvet lokaal koelen met ijspacks (niet direct op de huid!)

Kanttekening

In deze blogpost proberen we niet het grote scala aan gezondheidsbevorderende effecten van sporten, al dan niet in combinatie met een verlaagde calorische inname te bagatelliseren, of fysieke inspanning te ontmoedigen. Tevens proberen we niet te suggereren dat levensstijlveranderingen die met voeding en sporten te maken hebben niet tot gewichtsverlies kunnen leiden. Het doel van het bovenstaande artikel is om een ontbrekende schakel uit te lichten en de lezer aan het denken te zetten over de complexiteit van gewichtsverlies en de energiebalans.