Waarom zijn wij chronisch moe, laaggradig ontstoken en vaak te dik?

Stress is een onvermijdelijk onderdeel van het moderne leven. Korte periodes van stress zijnnormaal en zijn zelfs nuttig, maar chronische stress vormt een ernstige bedreiging voor onze gezondheid. Het houdt het sympathische zenuwstelsel voortdurend actief, wat ons lichaam in een staat van paraatheid houdt. Hierdoor blijven de slijmvliezen in o.a. onze darmen en longen langdurig openstaan, wat kan leiden tot een verhoogde blootstelling aan lichaamsvreemde stoffen en toxines. In deze blog leggen we uit waarom dit gebeurt, welke gevolgen dit heeft voor ons lichaam en welke supplementen een ondersteunende rol kunnen spelen.

Wat gebeurt er bij chronische stress?

Door onze huidige leefstijl ervaren wij chronische stress. Ons lichaam voelt zich niet veilig. We eten de verkeerde dingen, te veel, te frequent en voedingsstoffen in de verkeerde verhouding. We bewegen te weinig en zitten te veel. We ontspannen te weinig en onze slaap is verstoord. Wij verbinden niet meer, er komen te veel prikkels binnen. Te veel geluid, schermtijd en licht. We komen te weinig buiten en gebruiken te veel genotsmiddelen.

We hebben te veel straling en gifstoffen. We hebben een te hoog verwachtingspatroon en willen te veel.

Wij mensen blijven emotiebeslissers op zoek naar veiligheid en overleving.

Ons erfelijk materiaal is zo geprogrammeerd dat wij zoveel mogelijk energie op willen slaan en energie willen sparen voor het geval er gevaar dreigt en we dus moeten vechten of vluchten. Ons lichaam geeft aan: eten is goed, vet is goed, zitten is goed.

Het sympathische zenuwstelsel en de vecht-of-vlucht-reactie

Wanneer we stress ervaren, activeert ons lichaam het sympathische zenuwstelsel (ook wel bekend als de "vecht-of-vlucht-reactie"). Dit heeft een aantal directe effecten:

• Verhoogde hartslag en ademhaling → Meer zuurstof voor spieren en hersenen.
• Vrijmaken van glucose → Snelle energiebron voor actie.
• Openen van de slijmvliezen → Zodat extra zuurstof en voedingsstoffen sneller kunnen
worden opgenomen. De huidslijmvliezen gaan open om af te koelen.

De activatie van het sympathische zenuwstelsel is een nuttige overlevingsreactie bij acute stress, zoals een gevaarlijke situatie. Maar bij chronische stress blijft deze reactie continu aan, wat schadelijke gevolgen heeft. Het stresshormoon cortisol blijft verhoogt en we raken ontstoken.

Onderstaande afbeelding geeft een overzicht van ons autonome zenuwstelsel, dat al onze onbewuste lichaamsprocessen regelt. Als het actieve sympathisch deel in balans is met ons rustgevende parasympatische deel (zie het als gas en rem) zijn wij in flow en voelen wij ons fijn!

Chronische stress in eenvoudige woorden uitgelegd

In het kort leg ik het vaak als volgt uit:

Ons lichaam ervaart chronische stress, We staan altijd ‘aan’. We verliezen spierkracht,
hebben weinig energie, een verstoorde hormoonhuishouding, een zwak immuunsysteem en we ervaren te veel ongezonde stress.

Daardoor staat er wat AAN (stress ofwel HPA-hormoon-as, immuunsysteem en het
energiesysteem) en er staat wat OPEN (alle slijmvliezen). Daardoor raken we in ontsteking.

Dat kost veel energie.

Dus: er moet wat UIT en wat DICHT. Primair d.m.v. het aanpassen van je leefstijl met behulp van onder anderen ademhalingsoefeningen, bewegen, infrarood, koude en vasten, maar ook met de juiste voeding en met behulp van ondersteuning van bepaalde supplementen: Omega 3 als sterke ontstekingsremmer; Saffraan als stress-as dimmer en antioxidant; en het aminozuur Glutamine om de slijmvliezen (tight junctions, ofwel de sluisjes tussen de epitheelcellen) weer dicht te krijgen.

De gevolgen van altijd openstaande slijmvliezen

De slijmvliezen (epitheelcellen) in onze longen en darmen vormen een belangrijke barrière tegen ziekteverwekkers, toxines en lichaamsvreemde stoffen. Wanneer deze barrière langdurig verzwakt door chronische stress, kunnen ongewenste stoffen makkelijker de bloedbaan binnendringen. Door het binnendringen van lichaamsvreemde stoffen wordt het immuunsysteem voortdurend geactiveerd, wat leidt tot een chronische, laaggradige ontstekingsreactie.

Dit is een risicofactor voor vele chronische aandoeningen, zoals diabetes, hart- en
vaatziekten, psoriasis, reuma, astma, ziekte van Crohn en collitis ulcerosa om er maar een paar te noemen. Bij al deze “leefstijlziektes” staat het immuunsysteem “aan” en dat kost heel, heel veel energie.

Op 1 januari 2022 hadden ruim 10,4 miljoen mensen in Nederland (59% van de Nederlandse bevolking) één of meer chronische aandoeningen.

Welke supplementen kunnen ondersteunen?

Hoewel de eerste stap bij chronische stress ligt in leefstijlveranderingen (zoals
ontspanningstechnieken en gezonde voeding), kunnen supplementen een waardevolle aanvulling zijn. Ik gaf dat reeds eerder aan dat ik de volgende supplementen gebruik bij het uitzetten van de stress en de ontstekingen en het dichtmaken van de slijmvliezen
(epitheelcellen).

Een goede omega 3 (met hoge EPA concentratie) om de ontstekingen uit te zetten en glutamine om de slijmvliezen te helpen dicht maken.

Magnesium

• Goed voor de gemoedstoestand, het concentratievermogen en het geheugen
• Positieve invloed op de werking van het zenuwstelsel
• Ondersteunt het energieniveau
• Belangrijk voor een normale spierwerking en speelt een rol bij het behouden van
  soepele en sterke spieren
• Komt vaak tekort bij mensen met stress.

Omega-3 Vetzuren (met name EPA)

• Draagt bij tot de instandhouding van de normale hersenfunctie en werking van het
  hart

Glutamine

• Draagt bij aan een goed immuunsysteem en ondersteunt de slijmvliezen in o.a. maag en darmen.
• Het ondersteunt de energiestofwisseling in het lichaam en speelt een centrale rol bij de stofwisseling van aminozuren.

Probiotica

• Ondersteunen een gezonde darmflora en helpen de darmwand te beschermen.
• Speelt een belangrijke rol bij de afweer tegen infectieziekten
• Verminderen de negatieve impact van stress op de spijsvertering.

B-vitaminen (in de biologisch actieve goed opneembare vormen)

• Heeft een positieve invloed op de werking van het zenuwstelsel
• Kan vermoeidheid en gebrek aan energie helpen verminderen
• Ondersteunt psychologische functies als het geheugen en concentratievermogen

Adaptogenen (zoals Saffraan, Ashwagandha en Rhodiola Rosea)

• Kruiden die kunnen helpen om de stressrespons in balans te brengen en het parasympatische zenuwstelsel te activeren.
• Ze zijn behulpzaam bij het reguleren van de cortisolspiegel en kunnen het energieniveau ondersteunen en worden traditioneel gebruikt om mentale veerkracht te vergroten.

Conclusie

Chronische stress heeft diepgaande gevolgen voor ons lichaam. Het houdt het sympathische zenuwstelsel continu actief, waardoor de slijmvliezen open blijven staan en ons lichaam blootgesteld wordt aan lichaamsvreemde stoffen. Dit kan leiden tot laaggradige ontstekingen, darmproblemen, hormonale disbalans, vermoeidheid, pijn en een verzwakt immuunsysteem.

Wil jij beter omgaan met stress en je gezondheid ondersteunen? Neem de eerste stap vandaag nog! Pas je leefstijl aan, eet gezond en zorg voor de juiste supplementen.

Edwin Bas
BSc. Biochemie, opleider leefstijlgeneeskunde