Probiotica (kimchi) en postbiotica versus microplastics: nieuwe ontwikkelingen

Micro- en nanoplastics zitten inmiddels overal: in lucht, water, voeding én in ons lichaam. Onderzoekers maken zich zorgen dat de allerkleinste deeltjes de darmwand kunnen passeren en zich ophopen in organen zoals nieren en hersenen. Dat maakt de zoektocht naar manieren om deze deeltjes weer uit het lichaam te krijgen urgent.

Een nieuwe studie uit Zuid-Korea wijst nu op iets opmerkelijks: een bacterie uit kimchi, het gefermenteerde Koreaanse groentegerecht, lijkt nanoplastics in de darmen te kunnen “vastplakken” en via de ontlasting af te voeren.[1] Wat is er precies gevonden, en wat zou dit in de toekomst kunnen betekenen?

Wat liet het onderzoek precies zien?

Wetenschappers van het World Institute of Kimchi onderzochten een melkzuurbacterie uit kimchi, met de mond vol naam: Leuconostoc mesenteroides CBA3656. Ze keken hoe goed deze bacterie zich kan hechten aan polystyreen-nanoplastics, een veelgebruikte kunststof.

In een simpel labmilieu wist de bacterie ongeveer 87 procent van de nanoplasticdeeltjes te binden, vergelijkbaar met een referentiestam. Pas in een nagebootste menselijke darm werd het verschil duidelijk: waar de referentiestam terugviel naar zo’n 3 procent, hield de kimchi-bacterie nog steeds rond de 57 procent van de nanoplastics vast. Dat wijst erop dat deze stam ook onder “echtere” darmomstandigheden grip op de deeltjes houdt.

Daarna volgden dierproeven. Muizen die de kimchi-bacterie kregen toegediend, scheidden meer dan twee keer zoveel nanoplastics uit via de ontlasting als muizen zonder deze probiotica. Dit ondersteunt het idee dat de bacterie nanoplastics in de darm bindt en zo helpt om ze met de ontlasting af te voeren.

Hoe zou kimchi dan werken in ons lichaam?

Belangrijk: het gaat vooralsnog niet om een magisch detox-voedsel, maar wel om een interessante biologische interactie in de darm. De gedachte van onderzoekers is grofweg als volgt:

• De kimchi-bacterie hecht zich aan de nanoplasticdeeltjes in de darminhoud.
• Door deze binding wordt het moeilijker voor de plasticdeeltjes om door de darmwand heen het bloed in te gaan.
• Alles wat niet wordt opgenomen, gaat uiteindelijk mee met de ontlasting naar buiten.

Kimchi is van zichzelf al rijk aan levende melkzuurbacteriën, mits het niet verhit of gepasteuriseerd is. Dit soort gefermenteerde voedingsmiddelen wordt al langer in verband gebracht met een gezonde darmflora; nu komt daar mogelijk een extra rol bij: het “vangen” van bepaalde milieuverontreinigingen in de darm.

Het onderzoek staat niet op zichzelf (zie onder) maar bevindt zich wel nog in een vroeg stadium. Tot nu toe is vooral getest in modellen die de menselijke darm nabootsen en in muizen, niet in grote groepen mensen. Er is dus nog geen bewijs dat een dagelijkse portie kimchi bij mensen daadwerkelijk de hoeveelheid micro- of nanoplastics in het lichaam merkbaar verlaagt.

Postbiotica

Een interessant aanvullend puzzelstuk komt uit een recente preprint over een zogenoemde postbioticum-benadering: een hitte-geïnactiveerde biofilm van Limosilactobacillus fermentum (Qi601) die micro- en nanoplastics fysiek kan binden in omstandigheden die het menselijke spijsverteringskanaal nabootsen.[2] Deze niet-levende bacteriële massa vormde in het lab een soort “vangnet” rond polystyreen-nanoplastics, waardoor minder deeltjes aan darmepitheelcellen hechtten en minder de cellen binnendrongen; daarnaast liet een klein kauwgum-experiment zien dat Qi601 zich ook in de menselijke mond kan hechten aan microplasticfragmenten die tijdens het kauwen uit kauwgom vrijkomen.

In combinatie met de kimchi-studie, waarin levende melkzuurbacteriën mogelijk als biologische spons werken voor nanoplastics, ontstaat zo een breder beeld: zowel probiotica (levende micro-organismen) als postbiotica (gecontroleerd geïnactiveerde bacteriële preparaten) zouden in de toekomst kunnen worden ingezet als eetbare “plastic-binders” die de darmbarrière ontlasten en helpen om een deel van de micro- en nanoplastics via de natuurlijke stoelgang af te voeren.

Mogelijke toepassingen: van bijgerecht tot ‘microplastic-probioticum’

Bovengenoemde onderzoeken leveren een aantal interessante scenario’s voor de toekomst. Enkele mogelijke toepassingen waar wetenschappers en bedrijven naar kunnen kijken:

• Gerichte probiotica-capsules
  De specifieke stam L. mesenteroides CBA3656 zou als probiotica-supplement ontwikkeld kunnen worden, gericht op het binden en uitscheiden van nanoplastics. Dosis, veiligheid en effectiviteit zouden dan in klinische studies bij mensen getest moeten worden.

• Functionele kimchi-varianten
  Producenten zouden kimchi kunnen ontwikkelen waarin juist die bacteriestammen extra worden gestimuleerd of toegevoegd. Denk aan “microplastic-vriendelijke” kimchi met een gegarandeerd gehalte aan levende culturen, specifiek gekoeld bewaard en niet gepasteuriseerd.

• Combinatie met vezelrijke voeding
  Vezels zorgen ervoor dat er meer massa door de darm beweegt en kunnen helpen om gebonden deeltjes – inclusief eventuele nanoplastics – sneller af te voeren. Een praktische toepassing kan dus zijn: gefermenteerde producten zoals kimchi combineren met veel groente, volkorenproducten en peulvruchten.

• Breder concept: “biosorption” door voeding
  Het idee dat bacteriën uit gefermenteerd voedsel vervuilende stoffen kunnen binden, reikt verder dan plastic. Onderzoekers spreken van “biosorption”: levende of dode micro-organismen die chemische deeltjes aan hun celwand laten hechten. In de toekomst kan dit principe misschien ook worden gebruikt tegen andere microverontreinigingen in de (menselijke) darm.

In al deze toepassingen ligt de nadruk op aanvulling, niet op vervanging: minder plastic gebruiken, minder vervuiling en goede water- en luchtkwaliteit blijven veel belangrijker dan achteraf proberen de schade te beperken.

Al zin in kimchi?

Wat betekent dit alles concreet voor iemand die nu in de supermarkt staat? Enkele voorzichtige, praktische punten:

• Wie kimchi lekker vindt, kan het prima opnemen in een gevarieerd, plantgericht eetpatroon. Het levert vezels, vitaminen en levende bacteriën die de darmflora kunnen ondersteunen.
• Kies bij voorkeur ongepasteuriseerde, “rauwe” kimchi uit de koeling, waarop staat dat er levende culturen inzitten, omdat juist die bacteriën in de studies centraal staan.
• Verwacht nog geen wonderen: er is nog geen humaan bewijs dat kimchi of een enkel probioticum het lichaam “schoonspoelt” van microplastics. Zie het eerder als een mogelijk pluspunt van een breder pakket aan gezonde leefstijlkeuzes.

De echte winst zit voorlopig dus in een combinatie: minder blootstelling aan plastic (minder wegwerpplastic, geen plastic bakjes verhitten, kraanwater filteren waar zinvol) én voeding die de darm en haar microben ondersteunt – waarbij gefermenteerde producten zoals kimchi een interessante rol kunnen spelen.

Bronnen

[1] LEE, Jisu, et al. Efficient biosorption of nanoplastics by food-derived lactic acid bacterium. Bioresource Technology, 2026, 134234.

[2] BERKES, Eva A., et al. Postbiotic Binding of Micro-and Nanoplastics: In Vitro Intestinal Epithelial Protection and Proof of Concept in the Human Mouth. bioRxiv, 2026, 2026.05.11.724280.